Det hadde vore gode grunnar til ikkje å skrive meir om Tine på ei stund, men når dei i slik grad legg opp til det sjølve, er det vanskeleg å la vera. Mengdevis av maktarrogante meieridirektørar står dagstøtt i kø for å lire av seg dumskap. Continue reading »
sept 242011
I desse dagar skal Stortinget røyste over datalagringsdirektivet. Kanskje har det alt røysta, og kanskje har Arbeidarpartiet fått trumfa gjennom viljen sin: eitt direktiv til å styra deim, og i myrkret binda deim. Continue reading »
nov 232010
Helle slakteri er borte. Det er ille for mange både i og utanfor Valdres. Bøndene lid no, men om det ikkje blir drift att på slakteriet, trur eg krøteri kjem til å lide minst like ille.
Eg er kritisk til mangt. Eg trur ikkje samanslåing i utgangspunktet sparar pengar, eg er mistenksam mot langfrakt, og eg trur ikkje på blåruss. Eg har mangt vondt å seia både om mjølke- og kjøtsamvirket, men eg skal la det liggje akkurat no. Poenget denne gongen er at eg i utgangspunktet er ein trufast samvirkemann, og er heilt med på tanken om at samhald i næringi må til for å gje bøndene noko makt. Trass i dette har eg alltid vore glad for det har funnest eit lokalt slakteri i Valdres, same kor privat det var. Dei fleste veit at kjøtsamvirket fortener atskillige gule kort etter toskut pengebruk og einsidig marknadstenking, og at private ofte kan gjera langt betre nytte for seg. Helle har òg gjort mykje dumt, det er mellom anna difor dei går konkurs, men det er ikkje motsetnadene mellom privat og samvirke eg tenkjer på her.
Eg har berre aldri likt tanken på å sende krøter mile- og timevis i lortute, skumpute, murke og tronge krøterbilar. Dette gjeld krøterbilar i det heile, Nortura sine eller ei. Slikt er ikkje for folk, og ikkje for dyr heller. Eg veit at alle bønder er samde med meg når eg ynskjer både kyr og småkrøter eit godt liv, og dermed ein god ende på livet. Difor har det vore godt å ha eit slakteri i grannekommunen. Di kortare eit dyr må fraktast, di betre er det.
Eg er ingen fanatisk dyre-«vernar», og det er ingen høgtflygande filosofi bak desse tankane. For meg er det rett og slett redeleg at eit dyr som har tent oss godt, skal få ein god utgang. Det skulle i grunnen berre mangle. Me må greie fleire ting på ein gong: å få til ei verdig avliving, samstundes som me skal ha rein og helsesam mat frå dyret, og bonden skal få eit skikkeleg oppgjer for slaktet. Det er akkurat dette Helle slakteri har greidd, stort sett. At fleire bønder no er i ei kattepine fordi dei ikkje har fått oppgjeret sitt, er sjølvsagt ugreitt. Berre bankane no stiller opp snøgt.
Eg hadde vona at Nordfjord kjøtt var interesserte i å slakte i Øystre, men det blir det ingenting av. Me blir ståande utan lokalt slakteri. Eg synest ikkje det me då har å by krøteri er bra nok, sjølv om valdresslakt no køyrer til Gol i staden for Rudshøgda, slik det var tidlegare. Mest mogleg kortreist mat er eit pluss uansett, og stressa slakt smakar surt.
Ei god løysing er at bøndene tek til å slakte heime. I dag finst det gode mobilslakt-løysingar som Mattilsynet òg kan godta, både for stor- og småfe. Kreditorane til Helle vil truleg tapa mindre på å opprette eit nytt mobilslakt-selskap enn å berre leggje ned og selja ut, slik dei ser ut til å gjera. Greier me i tillegg å få lokalt kjøt frå dyr som fekk vera i trygge, kjende omgjevnader heilt til skotet fall, er me sikra betre suvl på alle måtar.
Det blir i alle fall ikkje god fårikål av å la slakteriet koke bort i kålen.
aug 102009
Eg plar skrive kronikkar i Valdres no og då, og tenkte eg skulle leggje dei ut på nett, til allmenn underhalding. Her kjem ein.
Bøn til ein stortingspolitikar
Kjære politikar, du som snart skal fara opp til Tinget og sitja ved høgre handi hass Jens: Kan du prøve å vera eit vanleg menneske?
Det kan vera ei sann plage å sjå politikarar på fjernsyn. Det kan vera ille nok å høyre på radio, ja, endåtil politikarinnlegg i valdresen plar kleie. Fordi eg enno ikkje har sett eller høyrt ein høgståande politikar på riksplan som ikkje pratar politikarspråk. Dette kan gjelde folk eg elles reknar for dugande og likande. Kva er det med politikarar som gjer at dei ikkje kan prate som anna folk?
Eg kan ikkje seia det for visst, men eg mistenkjer kommunikasjonsrådgjevarane og partiapparatet, rett og slett den skulen politikarane går gjennom før dei blir rekna som «skikka» til tunge verv på tinget. Det må minsann vera ein merkeleg dressur, og so heilt identisk i alle større parti. Endå so langt eg står frå dei indre sirklane i noko parti, ser eg dagleg kva påbod rikspolitikarane må ha fått frå dressørane sine.
Det fyrste bodet tippar eg er «ta oppatt kjernesakene dine i kvar ein samanheng». Dette ser me ved at alle storkultane – og nokre småfisk – messar oppatt og oppatt på helse, skule og eldre (politikarspråk for «gamle»). Politikarane har fått veta frå bakkemannskapet sitt at dei har kort tid på skjermen, og at den tidi må nyttast godt. Difor høyrer du omtrent same skvalderet frå både Siv, Jens og Erna, og du får inntrykket av at alle parti står for det same. Det er altso fordi dei alle har vore gjennom same kommunikasjonsdressuren.
Andre bod er vel «du skal veta alt, du skal aldri ta feil, og Partiet har alltid rett». Eg har til gode å høyre ein politikar over kommunestyrenivå som kan innrømme at han tek feil, og då meiner eg ordentleg. Vanleg folk er faktisk i stand til å seia «nei, der tok eg feil, kar». Og korfor kan ingen rikspolitikarar vedgå at dei kan for lite om eit emne, sjølv om det skin so klårt igjennom i det dei seier? Fordi det å ta feil er ei dødssynd i den sekti som alle politiske rådgjevarar må vera medlemmar i. Tenk kor godt det ville vera å høyre Lars Sponheim seia at «dette kan eg for lite om, gitt». Eller Kristin Halvorsen som kunne vedgå at ho ikkje var einig i alt SV står for. Eller sjølvaste Jens som, utan å skulde på andre, kunne seia ærleg at partiet hans slett ikkje har gjort det dei skulle. Synderegisteret her er langt.
Tredje bodet er truleg «rakk ned på motstandarane dine, for det er god underhaldning». Ein type underhaldning eg aldri orkar å sjå på, og difor skrur av so snart fjeset til Siv Jensen syner seg. No har ho lært å bruke eit lågt stemmeleie, og å sjå oppgjeven ut kvar gong nokon av motstandarane hennar opnar munnen. Det er pinleg å sjå. Sjølv om det kan vera stor kunst å vera kvass på rette måten, veit eg ikkje om nokon statsrådar eller partileiarar som greier denne kunsti i dag. Ikkje kronikkskribentar frå Øvre Røn heller.
Det fjorde bodet ser du tydeleg hjå mange fleire enn rikspolitikarane: «Ta alt av godt nytt til inntekt for Partiet». Når noko godt nytt for ein gong si skuld blir servert, kan du vera sikker på at ein eller annan fylkestingsrepresentant sprett opp her i avisa og fortel om alt Partiet har gjort for å få dette til. Som regel har den positive hendingi ingenting med noko parti å gjera.
Alt dette fører til at politikarspråket er ei einaste suppe, der du må sile deg gjennom alt strategisk tomprat frå dei politiske stylistane og sminkørane før du eventuelt kjem fram til kva politikaren eigentleg meiner. Difor er bøni mi i år at i alle fall ein politikar prøver å tenkje sjølv. Eg kan godt bera over med dykk om de ikkje får det til, men kan de i alle fall prøve?