Skallerud nemner rett nok at nedleggingi seier mykje om kor vanskeleg det er å få lønsemd i norsk landbruk. Der er eg einig. Hovudargumentet hennar ser likevel ut til å vera at kronprinsparet burde prioritere matproduksjon, og at det burde gå an å få Skaugum, med stor mjølkekvote og nytt lausdriftfjøs, til å gå i pluss.

Eg for min del trur faktisk at Haakon, Mette-Marit og den no pensjonerte gardsstyraren Ola Aanonsen er dugande folk. Eg vil tru at dei har prøvd å få Skaugum til å løne seg, og at dei har skjønt at det ikkje går lenger. Eg er rimeleg trygg på at dei veit meir om drifti på Skaugum enn Brita Skallerud gjer. Ho på si side meiner kongefamilien som føregangsfigurar har eit spesielt ansvar for å syne at matproduksjon er ei viktig og grunnleggjande næring, og at dei bør halde fram gardsdrifti av den grunn. Dette må då tyde at Skallerud ynskjer at andre norske bønder skal gjera det same: Drive gardane sine sjølv om dei ikkje ber seg, syne samfunnsansvar, og produsere “det viktigste av alt, nemlig mat”.

Andre nestleiar i Noregs bondelag ser altso ut til å meine at bønder bør drive utan å vente overskot frå drifti. Litt på spissen kan me seia at dette knappast er nye tonar frå bondelaget. Kven sitt ærend går Skallerud når ho vil ha kronprinsparet til å produsere mat sjølv om det ikkje løner seg? Kanskje er det farleg for bondelaget å vedgå at dårleg lønsemd på kjempegarden Skaugum faktisk er eit katastrofalt signal for norsk landbruk i det heile? For viss ikkje prinsegarden løner seg, kva skal då løne seg? For meg ser det ut som Skallerud er redd for å dra merksemdi mot det som faktisk er problemet. Og problemet, godtfolk, er ikkje kronprinsparet, men norsk landbrukspolitikk. Samt til dømes Noregs bondelag si rolle i den politikken.

“Alle” veit at maten i Noreg er dyr. Politikarar, bondelaget og andre skuldar på einannan. Fakta er at nordmenn bruker under 12 prosent av inntekti si på mat, og at alle andre land rundt oss bruker meir. Ingen vågar seia at maten er for billeg, at matkjedone og grossistane tener for mykje, og bøndene for lite. Eg trur lønsemdi i landbruket er dårleg mellom anna fordi Stortinget vil ha det slik. Dette er politikk fleire storting og regjeringar har gange inn for (og Sp i regjering hjelper lite). Svaret mitt blir difor at Brita Skallerud går regjeringi sitt ærend, og ikkje bøndene sitt. Det er ikkje bra av ei som er sett til å representere bøndene.

Kjære Brita Skallerud: Sidan landbruksbyråkratiet aukar i takt med at landbruket minkar, har dei sikkert bruk for deg i Landbruks- og matdepartementet. Lukke til.

Skeisor på føtom / Slett sterk blank glatt kald vid is / Stål skrapar stødig

Takk, januar og Jølstravatnet!

So eg lurte altso på å tirre på meg svært mange prosent av Facebook-brukarane, til eg kom på at det truleg ikkje hjelpte noko som helst. So eg får tirrast ved dei her i staden, då. Utan at det hjelper noko. Her er det i alle fall færre som les det.

Bøn til ein stortingspolitikar

Kjære politikar, du som snart skal fara opp til Tinget og sitja ved høgre handi hass Jens: Kan du prøve å vera eit vanleg menneske?

Det kan vera ei sann plage å sjå politikarar på fjernsyn. Det kan vera ille nok å høyre på radio, ja, endåtil politikarinnlegg i valdresen plar kleie. Fordi eg enno ikkje har sett eller høyrt ein høgståande politikar på riksplan som ikkje pratar politikarspråk. Dette kan gjelde folk eg elles reknar for dugande og likande. Kva er det med politikarar som gjer at dei ikkje kan prate som anna folk?

Eg kan ikkje seia det for visst, men eg mistenkjer kommunikasjonsrådgjevarane og partiapparatet, rett og slett den skulen politikarane går gjennom før dei blir rekna som «skikka» til tunge verv på tinget. Det må minsann vera ein merkeleg dressur, og so heilt identisk i alle større parti. Endå so langt eg står frå dei indre sirklane i noko parti, ser eg dagleg kva påbod rikspolitikarane må ha fått frå dressørane sine.

Det fyrste bodet tippar eg er «ta oppatt kjernesakene dine i kvar ein samanheng». Dette ser me ved at alle storkultane – og nokre småfisk – messar oppatt og oppatt på helse, skule og eldre (politikarspråk for «gamle»). Politikarane har fått veta frå bakkemannskapet sitt at dei har kort tid på skjermen, og at den tidi må nyttast godt. Difor høyrer du omtrent same skvalderet frå både Siv, Jens og Erna, og du får inntrykket av at alle parti står for det same. Det er altso fordi dei alle har vore gjennom same kommunikasjonsdressuren.

Andre bod er vel «du skal veta alt, du skal aldri ta feil, og Partiet har alltid rett». Eg har til gode å høyre ein politikar over kommunestyrenivå som kan innrømme at han tek feil, og då meiner eg ordentleg. Vanleg folk er faktisk i stand til å seia «nei, der tok eg feil, kar». Og korfor kan ingen rikspolitikarar vedgå at dei kan for lite om eit emne, sjølv om det skin so klårt igjennom i det dei seier? Fordi det å ta feil er ei dødssynd i den sekti som alle politiske rådgjevarar må vera medlemmar i. Tenk kor godt det ville vera å høyre Lars Sponheim seia at «dette kan eg for lite om, gitt». Eller Kristin Halvorsen som kunne vedgå at ho ikkje var einig i alt SV står for. Eller sjølvaste Jens som, utan å skulde på andre, kunne seia ærleg at partiet hans slett ikkje har gjort det dei skulle. Synderegisteret her er langt.

Tredje bodet er truleg «rakk ned på motstandarane dine, for det er god underhaldning». Ein type underhaldning eg aldri orkar å sjå på, og difor skrur av so snart fjeset til Siv Jensen syner seg. No har ho lært å bruke eit lågt stemmeleie, og å sjå oppgjeven ut kvar gong nokon av motstandarane hennar opnar munnen. Det er pinleg å sjå. Sjølv om det kan vera stor kunst å vera kvass på rette måten, veit eg ikkje om nokon statsrådar eller partileiarar som greier denne kunsti i dag. Ikkje kronikkskribentar frå Øvre Røn heller.

Det fjorde bodet ser du tydeleg hjå mange fleire enn rikspolitikarane: «Ta alt av godt nytt til inntekt for Partiet». Når noko godt nytt for ein gong si skuld blir servert, kan du vera sikker på at ein eller annan fylkestingsrepresentant sprett opp her i avisa og fortel om alt Partiet har gjort for å få dette til. Som regel har den positive hendingi ingenting med noko parti å gjera.

Alt dette fører til at politikarspråket er ei einaste suppe, der du må sile deg gjennom alt strategisk tomprat frå dei politiske stylistane og sminkørane før du eventuelt kjem fram til kva politikaren eigentleg meiner. Difor er bøni mi i år at i alle fall ein politikar prøver å tenkje sjølv. Eg kan godt bera over med dykk om de ikkje får det til, men kan de i alle fall prøve?

Sofa og vinglas.
Katten mel på magen min.
Vedomn susar stille.

—-

Og den haikuen kan du sjølvsagt seia akkurat kva du vil um.