Frilyd

Det hadde vore gode grunnar til ikkje å skrive meir om Tine på ei stund, men når dei i slik grad legg opp til det sjølve, er det vanskeleg å la vera. Mengdevis av maktarrogante meieridirektørar står dagstøtt i kø for å lire av seg dumskap. Continue reading »

Helle slakteri er borte. Det er ille for mange både i og utanfor Valdres. Bøndene lid no, men om det ikkje blir drift att på slakteriet, trur eg krøteri kjem til å lide minst like ille.

Eg er kritisk til mangt. Eg trur ikkje samanslåing i utgangspunktet sparar pengar, eg er mistenksam mot langfrakt, og eg trur ikkje på blåruss. Eg har mangt vondt å seia både om mjølke- og kjøtsamvirket, men eg skal la det liggje akkurat no. Poenget denne gongen er at eg i utgangspunktet er ein trufast samvirkemann, og er heilt med på tanken om at samhald i næringi må til for å gje bøndene noko makt. Trass i dette har eg alltid vore glad for det har funnest eit lokalt slakteri i Valdres, same kor privat det var. Dei fleste veit at kjøtsamvirket fortener atskillige gule kort etter toskut pengebruk og einsidig marknadstenking, og at private ofte kan gjera langt betre nytte for seg. Helle har òg gjort mykje dumt, det er mellom anna difor dei går konkurs, men det er ikkje motsetnadene mellom privat og samvirke eg tenkjer på her.

Eg har berre aldri likt tanken på å sende krøter mile- og timevis i lortute, skumpute, murke og tronge krøterbilar. Dette gjeld krøterbilar i det heile, Nortura sine eller ei. Slikt er ikkje for folk, og ikkje for dyr heller. Eg veit at alle bønder er samde med meg når eg ynskjer både kyr og småkrøter eit godt liv, og dermed ein god ende på livet. Difor har det vore godt å ha eit slakteri i grannekommunen. Di kortare eit dyr må fraktast, di betre er det.

Eg er ingen fanatisk dyre-«vernar», og det er ingen høgtflygande filosofi bak desse tankane. For meg er det rett og slett redeleg at eit dyr som har tent oss godt, skal få ein god utgang. Det skulle i grunnen berre mangle. Me må greie fleire ting på ein gong: å få til ei verdig avliving, samstundes som me skal ha rein og helsesam mat frå dyret, og bonden skal få eit skikkeleg oppgjer for slaktet. Det er akkurat dette Helle slakteri har greidd, stort sett. At fleire bønder no er i ei kattepine fordi dei ikkje har fått oppgjeret sitt, er sjølvsagt ugreitt. Berre bankane no stiller opp snøgt.

Eg hadde vona at Nordfjord kjøtt var interesserte i å slakte i Øystre, men det blir det ingenting av. Me blir ståande utan lokalt slakteri. Eg synest ikkje det me då har å by krøteri er bra nok, sjølv om valdresslakt no køyrer til Gol i staden for Rudshøgda, slik det var tidlegare. Mest mogleg kortreist mat er eit pluss uansett, og stressa slakt smakar surt.

Ei god løysing er at bøndene tek til å slakte heime. I dag finst det gode mobilslakt-løysingar som Mattilsynet òg kan godta, både for stor- og småfe. Kreditorane til Helle vil truleg tapa mindre på å opprette eit nytt mobilslakt-selskap enn å berre leggje ned og selja ut, slik dei ser ut til å gjera. Greier me i tillegg å få lokalt kjøt frå dyr som fekk vera i trygge, kjende omgjevnader heilt til skotet fall, er me sikra betre suvl på alle måtar.

Det blir i alle fall ikkje god fårikål av å la slakteriet koke bort i kålen.